Odpowiedzialność karna i cywilna za brak zabezpieczeń regałowych – poradnik

maginstal

22.01.2026

Wielu przedsiębiorców traktuje bezpieczeństwo w magazynie jako koszt, który można odłożyć na później. Jednak w obliczu polskiego prawa, zaniedbania w tym obszarze to ryzyko. Ryzyko, które może doprowadzić nie tylko do strat finansowych, ale nawet do zamknięcia firmy i odpowiedzialności więziennej osób zarządzających. Wypadek spowodowany przez brak zabezpieczeń regałowych nie jest traktowany jako „nieszczęśliwy zbieg okoliczności”, lecz jako wynik konkretnych zaniechań. Poznaj swoje obowiązki i konsekwencje, zanim będzie za późno.

Obowiązki pracodawcy w świetle Kodeksu Pracy i normy PN-EN 15635

Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie bezpieczeństwa jest Kodeks Pracy. Zgodnie z art. 207 KP, to pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Co istotne, odpowiedzialność ta nie jest wyłączona nawet w przypadku, gdy obowiązki BHP zostaną powierzone zewnętrznym firmom lub wyznaczonym pracownikom.

Uzupełnieniem tych przepisów jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Nakłada ono na właściciela obowiązek systematycznych kontroli stanu technicznego maszyn i urządzeń (w tym regałów).

Kluczowym standardem technicznym, na który powołują się sądy i inspektorzy PIP, jest norma PN-EN 15635 („Stalowe statyczne systemy składowania – Zastosowanie i konserwacja urządzeń do składowania”). Definiuje ona:

Konieczność wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo systemów składowania (PRSES).
Obowiązek wykonywania przeglądów regałów magazynowych (bieżących oraz rocznych przeglądów eksperckich).
Metodykę oceny uszkodzeń (system etykiet zielonych, pomarańczowych i czerwonych).

Odpowiedzialność karna – kiedy brak zabezpieczeń regałowych staje się przestępstwem?

W przypadku rażących zaniedbań, właścicielowi lub managerowi magazynu grozi odpowiedzialność karna. Najważniejszym przepisem jest tutaj art. 220 Kodeksu Karnego:

„Kto, będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”

Warto podkreślić, że do skazania nie musi dojść do wypadku. Samo stworzenie stanu zagrożenia (np. użytkowanie uszkodzonych regałów bez odbojników lub blokad) jest podstawą do wszczęcia postępowania. Jeśli jednak dojdzie do tragicznego zdarzenia, prokuratura bada, czy dopełniono wymogów normy PN-EN 15635. Brak dokumentacji z przeglądów jest w takich sytuacjach koronnym dowodem winy.

Roszczenia cywilne – finansowe skutki wypadków w magazynie

Obok procesów karnych, właściciel firmy musi liczyć się z dotkliwymi skutkami finansowymi na gruncie Kodeksu Cywilnego (art. 415 i następne). Odpowiedzialność cywilna opiera się na obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej z własnej winy.

W praktyce oznacza to, że poszkodowany pracownik (lub jego rodzina) może ubiegać się o:

Jednorazowe odszkodowanie za koszty leczenia i rehabilitacji.
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i cierpienie.
Rentę wyrównawczą, jeśli pracownik utracił zdolność do pracy.

Uwaga na regres ubezpieczeniowy! Nawet jeśli posiadasz polisę OC firmy, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania lub zażądać jego zwrotu (regres), jeśli udowodni, że wypadek był wynikiem rażącego niedbalstwa – np. braku wymaganych prawem przeglądów regałów magazynowych lub braku certyfikowanych zabezpieczeń.

Rola osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo regałów (PRSES)

Zgodnie z wymogami normy PN-EN 15635, każdy właściciel magazynu ma obowiązek wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo systemów składowania, znanej jako PRSES (Person Responsible for Storage Equipment Safety). Nie jest to jedynie formalność – osoba ta musi posiadać wiedzę na temat specyfiki pracy regałów i regularnie dokumentować ich stan. Wyznaczenie PRSES i przeszkolenie pracowników w zakresie zgłaszania uszkodzeń konstrukcji (np. skrzywień słupów po uderzeniu wózkiem) to kluczowy element obrony w przypadku kontroli z Państwowej Inspekcji Pracy. Wykazanie, że w firmie funkcjonuje wewnętrzny system nadzoru, drastycznie zmniejsza ryzyko przypisania pracodawcy winy umyślnej w procesach karnych.

Kontrole PIP i kary administracyjne – finansowe oraz operacyjne skutki zaniedbań

Oprócz odpowiedzialności karnej i cywilnej, właściciel magazynu musi liczyć się z bezpośrednimi uprawnieniami Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Inspektor podczas rutynowej kontroli lub po anonimowym zgłoszeniu pracownika, ma prawo zweryfikować stan techniczny regałów. Sprawdzona będzie również kompletność dokumentacji (protokoły przeglądów, instrukcje eksploatacji, tabliczki znamionowe).

Brak należytego zabezpieczenia regałów może skutkować:

Mandatami karnymi:
Inspektor może nałożyć grzywnę w wysokości od 1 000 zł do 30 000 zł na osobę odpowiedzialną za BHP w firmie lub bezpośrednio na pracodawcę.
Nakazy wstrzymania pracW sytuacji, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników, inspektor ma prawo wydać decyzję o natychmiastowym wstrzymaniu eksploatacji określonej sekcji magazynu lub całego obiektu. Przykładem takiego zagrożenia może być brak odpowiednich zabezpieczeń. Takich jak odbojniki przy uszkodzonych słupach czy blokady na trawersach. Decyzja ta jest podejmowana w celu zapewnienia bezpieczeństwa i minimalizacji ryzyka wystąpienia wypadków.
Decyzjami nakazowymi:
Pracodawca otrzymuje terminowy nakaz usunięcia uchybień (np. montażu wygrodzeń czy wymiany uszkodzonych elementów). To wiąże się z nagłymi i nieplanowanymi wydatkami, których można by uniknąć przy regularnej konserwacji.

Warto pamiętać, że każda kontrola PIP kończy się protokołem. Dokument w razie późniejszego wypadku stanowi kluczowy dowód dla sądu lub prokuratora. Świadczy o tym, że pracodawca wiedział o nieprawidłowościach, ale ich nie usunął.

Jak zminimalizować ryzyko? Rola regularnych przeglądów i certyfikowanych zabezpieczeń

Zapobieganie odpowiedzialności prawnej sprowadza się do dwóch filarów: fizycznej ochrony oraz regularnej weryfikacji stanu technicznego.

Niezbędne zabezpieczenia regałów:

Odbojniki i osłony słupów: Chronią konstrukcję przed uderzeniami wózków widłowych (najczęstsza przyczyna katastrof).
Blokady sworzniowe (zabezpieczenia trawersów): Zapobiegają przypadkowemu wypięciu belki podczas podnoszenia palety.
Siatki wygrodzeniowe i ograniczniki palet: Chronią przed upadkiem towaru na ciągi komunikacyjne.

Klasyfikacja uszkodzeń wg PN-EN 15635: Podczas kontroli stosuje się system kolorów, który determinuje dalsze działania:

Zielony: Uszkodzenie dopuszczalne, wymaga monitorowania.
Pomarańczowy: Wymaga naprawy w ciągu 4 tygodni; regał nie może być ponownie obciążany przed naprawą.
Czerwony: Stan krytyczny; natychmiastowe rozładowanie regału i wyłączenie go z eksploatacji.

Zabezpieczenia regałowe – Zadbaj o bezpieczeństwo i spokój prawny z mag-instal24.pl

Zapewnienie bezpieczeństwa w magazynie to nie tylko Twój obowiązek,. To najlepsza inwestycja w ciągłość biznesu. Nie czekaj na kontrolę PIP lub, co gorsza, wypadek. Jako eksperci w dziedzinie systemów magazynowych, oferujemy kompleksowe wsparcie. Od dostawy i montażu zabezpieczeń regałowych, po profesjonalne przeglądy eksperckie zgodne z normą PN-EN 15635.

Chcesz upewnić się, że Twój magazyn spełnia wszystkie wymogi prawne? Skontaktuj się z nami już dziś i umów się na profesjonalny audyt bezpieczeństwa!

[Skontaktuj się z mag-instal24.pl]